Ślub kościelny bez bierzmowania? Zasady, dyspensa i kursy

Planowanie ślubu kościelnego to czas pełen radości, ale i wielu pytań formalnych. Jednym z nich, które często budzi wątpliwości, jest kwestia sakramentu bierzmowania. Czy jest on bezwzględnie wymagany przed zawarciem małżeństwa w Kościele katolickim w Polsce? W tym artykule rozwieję te wątpliwości i przedstawię praktyczne wskazówki dla przyszłych małżonków, którzy mierzą się z tym tematem.

Bierzmowanie a ślub kościelny czy to formalny wymóg?

Odpowiadając wprost na pytanie, należy zaznaczyć, że bierzmowanie jest silnie zalecane, ale nie jest warunkiem absolutnej ważności małżeństwa w Kościele katolickim. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 1065 § 1) jasno mówi, że katolicy, którzy nie przyjęli jeszcze sakramentu bierzmowania, powinni go przyjąć przed zawarciem małżeństwa, jeśli jest to możliwe bez "poważnej niedogodności". Oznacza to, że brak bierzmowania jest traktowany jako poważne zaniedbanie i zobowiązanie duszpasterskie, które Kościół stara się uregulować, ale nie unieważnia zawartego małżeństwa. Z mojej perspektywy, jako osoby zajmującej się tematyką kościelną, zawsze podkreślam, że Kościół pragnie, aby narzeczeni byli w pełni przygotowani duchowo do sakramentu małżeństwa, a bierzmowanie jest tego istotnym elementem, umacniającym wiarę i dającym siłę do budowania chrześcijańskiej rodziny.

Nie mam bierzmowania co robić krok po kroku?

Kwestia braku bierzmowania najczęściej wychodzi na jaw podczas spisywania protokołu przedślubnego w kancelarii parafialnej. To właśnie wtedy kapłan weryfikuje świadectwo chrztu, na którym powinna znajdować się adnotacja o przyjęciu sakramentu bierzmowania. Jeśli takiej adnotacji brakuje, to jest to idealny moment na otwartą i szczerą rozmowę z proboszczem. Nie ma sensu ukrywać tej sytuacji, ponieważ duszpasterze są przygotowani na takie przypadki i z pewnością pomogą znaleźć najlepsze rozwiązanie.

W przypadku dorosłych, którzy nie przyjęli bierzmowania w młodości, Kościół oferuje specjalne ścieżki przygotowania:

• Skrócony czas trwania przygotowania: Kursy dla dorosłych są zazwyczaj znacznie krótsze niż te dla młodzieży, często trwają kilka tygodni lub miesięcy i są dostosowane do realiów życia osób pracujących czy studiujących.
• Główne aspekty nauczania: Skupiają się one na kluczowych prawdach wiary, istocie sakramentów, roli Ducha Świętego w życiu chrześcijanina oraz znaczeniu bierzmowania jako umocnienia do świadectwa wiary.
• Miejsca organizacji kursów: Takie kursy są organizowane na poziomie diecezjalnym (np. w kurii) lub w większych parafiach, często w formie weekendowych spotkań czy wieczornych katechez. Warto zapytać proboszcza o lokalne możliwości i terminy.

Wyjątki od reguły: Kiedy możliwa jest dyspensa?

Jak wspomniałem, Kodeks Prawa Kanonicznego dopuszcza odstępstwo od wymogu bierzmowania, jeśli jego przyjęcie jest niemożliwe bez "poważnej niedogodności" (łac. sine gravi incommodo). To właśnie proboszcz lub biskup ocenia, czy dana sytuacja kwalifikuje się do zwolnienia z obowiązku przyjęcia bierzmowania. Nie jest to decyzja automatyczna, ale wynik rozeznania duszpasterskiego. W mojej ocenie, Kościół zawsze dąży do tego, by sakramenty były przyjmowane świadomie i w odpowiednim czasie, ale rozumie też złożoność ludzkiego życia.

Praktyczne przykłady sytuacji, w których można ubiegać się o zwolnienie z obowiązku bierzmowania, obejmują:

• Niebezpieczeństwo śmierci: Jeśli jedno z narzeczonych jest w niebezpieczeństwie śmierci i nie ma czasu na przygotowanie do bierzmowania.
• Brak możliwości przygotowania z przyczyn obiektywnych: Na przykład, jeśli w danym regionie czy w odpowiednim czasie nie ma dostępnych kursów przygotowawczych dla dorosłych, a narzeczeni mają uzasadnione powody, aby nie odkładać ślubu.
• Poważne trudności życiowe: Sytuacje, które obiektywnie uniemożliwiają spokojne i godne przygotowanie do sakramentu w danym momencie.

Proces uzyskania dyspensy wygląda zazwyczaj następująco:

1. Rozmowa z kapłanem: Wszystko zaczyna się od szczerej rozmowy z proboszczem, w której przedstawiasz swoją sytuację i powody, dla których nie jesteś w stanie przyjąć bierzmowania przed ślubem.
2. Ocena sytuacji: Kapłan ocenia, czy przedstawione okoliczności rzeczywiście stanowią "poważną niedogodność" w rozumieniu prawa kanonicznego.
3. Złożenie wniosku: Jeśli proboszcz uzna, że istnieją podstawy do dyspensy, składa odpowiedni wniosek do biskupa diecezjalnego (lub sam jej udziela, jeśli ma takie uprawnienia).
4. Decyzja: Po rozpatrzeniu wniosku, biskup wydaje decyzję o udzieleniu lub odmowie dyspensy.

Ślub z osobą nieochrzczoną lub innego wyznania co wtedy z bierzmowaniem?

W przypadku małżeństw mieszanych, czyli gdy jedna ze stron jest katolikiem, a druga osobą nieochrzczoną lub wyznawcą innej religii, wymóg bierzmowania nadal dotyczy strony katolickiej. Ogólne zasady prawa kanonicznego w tym zakresie pozostają niezmienione. Oczywiście, również w takiej sytuacji możliwe jest ubieganie się o dyspensę na zasadach "poważnej niedogodności", jeśli istnieją ku temu uzasadnione przesłanki. Ważne jest, aby strona katolicka była świadoma swoich zobowiązań i dążyła do pełnego uczestnictwa w życiu sakramentalnym.

Należy jasno podkreślić, że strona niekatolicka (nieochrzczona lub innego wyznania) nie musi spełniać żadnych warunków dotyczących sakramentu bierzmowania, ani żadnych innych sakramentów katolickich. Kościół szanuje wolność wyznania i nie stawia takich wymagań osobom spoza wspólnoty katolickiej.

Praktyczny poradnik: Jak przygotować się do rozmowy z proboszczem?

Rozmowa z proboszczem to kluczowy moment w procesie przygotowań do ślubu, zwłaszcza gdy pojawiają się kwestie związane z brakiem bierzmowania. Dobrze jest się do niej przygotować, aby przebiegła sprawnie i bez zbędnego stresu.

• Kluczowe dokumenty: Przede wszystkim, przygotuj świadectwo chrztu. To na nim kapłan zweryfikuje, czy posiadasz sakrament bierzmowania. Jeśli masz inne dokumenty potwierdzające Twoją przynależność do Kościoła lub udział w katechezie, również je zabierz.

Podczas rozmowy z proboszczem bądź otwarty i szczery. Wyjaśnij powody, dla których nie przyjąłeś bierzmowania. Duszpasterze są ludźmi i rozumieją, że życie pisze różne scenariusze. Pokaż swoją gotowość do podjęcia kroków w celu uregulowania statusu sakramentalnego, jeśli to tylko możliwe. Ważne jest, aby proboszcz widział Twoje zaangażowanie i chęć pełnego uczestnictwa w życiu Kościoła, zwłaszcza przed tak ważnym wydarzeniem, jakim jest ślub.

Aby uniknąć nieporozumień i stresu, warto zapytać proboszcza o kilka kluczowych kwestii:

• O terminy i miejsca organizacji kursów przygotowawczych do bierzmowania dla dorosłych w diecezji lub w okolicznych parafiach.
• O lokalne procedury dotyczące uzyskania dyspensy, jeśli przyjęcie bierzmowania jest obiektywnie niemożliwe.
• O wszelkie inne wymagania lub sugestie, które mogą pomóc w przygotowaniu się do sakramentu małżeństwa w Twojej konkretnej sytuacji.