Planujecie ślub kościelny, ale jedno z Was (lub oboje) nie przyjęło sakramentu bierzmowania? To pytanie często spędza sen z powiek wielu parom. W tym artykule, jako Witold Cieślak, postaram się rozwiać wszelkie wątpliwości, jasno odpowiadając na pytanie, czy bierzmowanie jest bezwzględnie konieczne do zawarcia sakramentu małżeństwa w Kościele katolickim, a także przedstawię praktyczne rozwiązania i procedury, które pozwolą Wam spokojnie przygotować się do tego ważnego dnia.
Bierzmowanie przed ślubem kościelnym zalecenie, nie bezwzględny wymóg ważności
- Bierzmowanie jest silnie zalecane przed ślubem kościelnym, ale Kodeks Prawa Kanonicznego nie traktuje go jako bezwzględnego warunku ważności samego sakramentu małżeństwa.
- Kan. 1065 § 1 wskazuje, że katolicy "powinni" przyjąć bierzmowanie przed ślubem, jeśli jest to możliwe bez poważnej niedogodności.
- W praktyce brak bierzmowania stanowi formalną przeszkodę kanoniczną, którą należy usunąć, najczęściej poprzez przystąpienie do tego sakramentu.
- Dla dorosłych dostępne są przyspieszone kursy przygotowawcze, które trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy.
- W wyjątkowych i poważnie uzasadnionych przypadkach (np. nagła choroba, bliski wyjazd) można ubiegać się o dyspensę od biskupa ordynariusza.
- Uzyskanie odpowiedniej licencji od biskupa sprawia, że brak bierzmowania nie wpływa na ważność zawartego małżeństwa.
Bierzmowanie przed ślubem kościelnym: czy to zawsze warunek?
Bierzmowanie a ślub prosta odpowiedź na kluczowe pytanie
Przejdźmy od razu do sedna: czy bierzmowanie jest bezwzględnie wymagane do ważności ślubu kościelnego? Odpowiedź brzmi: nie, nie jest to bezwzględny warunek ważności sakramentu małżeństwa. Kodeks Prawa Kanonicznego, w kanonie 1065 § 1, jasno mówi, że katolicy "powinni" przyjąć bierzmowanie przed zawarciem małżeństwa, jeśli jest to możliwe bez poważnej niedogodności. Kluczowe jest słowo "powinni", które oznacza silne zalecenie i oczekiwanie Kościoła, a nie "muszą", co oznaczałoby warunek konieczny do ważności. To rozróżnienie jest niezwykle istotne i często błędnie interpretowane.Co dokładnie mówi na ten temat Kodeks Prawa Kanonicznego?
Jak wspomniałem, kanon 1065 § 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego stanowi, że "katolicy, którzy nie przyjęli jeszcze sakramentu bierzmowania, powinni go przyjąć przed zawarciem małżeństwa, jeśli jest to możliwe bez poważnej niedogodności". W praktyce duszpasterskiej w Polsce brak bierzmowania jest traktowany jako formalna przeszkoda kanoniczna. Oznacza to, że choć nie unieważnia ona samego małżeństwa, to jednak wymaga usunięcia przed jego zawarciem. Najczęstszym i najbardziej pożądanym rozwiązaniem jest po prostu przyjęcie tego sakramentu. Kościół wychodzi z założenia, że skoro narzeczeni pragną zawrzeć sakrament małżeństwa, który jest fundamentem rodziny chrześcijańskiej, to powinni być w pełni wyposażeni we wszystkie dary Ducha Świętego, które otrzymuje się w bierzmowaniu.
Dlaczego Kościół podkreśla znaczenie "sakramentu dojrzałości chrześcijańskiej" przed ślubem?
Kościół katolicki nazywa bierzmowanie "sakramentem dojrzałości chrześcijańskiej" nie bez powodu. Jest to sakrament, który umacnia wiarę, pogłębia relację z Duchem Świętym i uzdalnia do świadomego życia chrześcijańskiego. Małżeństwo, jako sakrament, jest powołaniem do budowania rodziny na fundamencie wiary, miłości i wzajemnego wsparcia. Przyjęcie bierzmowania przed ślubem ma więc na celu duchowe przygotowanie narzeczonych do tej nowej roli, wyposażenie ich w siłę i mądrość Ducha Świętego, które będą im potrzebne do wspólnego życia, wychowania dzieci w wierze i świadectwa chrześcijańskiego w świecie. To nie jest biurokratyczny wymóg, lecz troska Kościoła o duchowe dobro przyszłych małżonków i ich rodziny.
Co zrobić, gdy jedno z was nie ma bierzmowania?
Pierwszy i najważniejszy krok: szczera rozmowa z proboszczem
Jeśli odkryliście, że jedno z Was (lub oboje) nie ma bierzmowania, nie panikujcie. Pierwszym i absolutnie kluczowym krokiem jest szczera i otwarta rozmowa z proboszczem parafii, w której planujecie zawrzeć sakrament małżeństwa. To właśnie on jest duszpasterzem odpowiedzialnym za przygotowanie narzeczonych i to on najlepiej zna lokalne procedury oraz możliwości. Proboszcz wysłucha Waszej sytuacji, udzieli konkretnych wskazówek i pomoże w rozeznaniu, jaka droga będzie dla Was najlepsza. Z mojego doświadczenia wiem, że księża są bardzo otwarci na takie rozmowy i zawsze starają się znaleźć rozwiązanie, które będzie zgodne z prawem kanonicznym, a jednocześnie uwzględni Waszą indywidualną sytuację.
Przygotowanie do bierzmowania dla dorosłych jak wygląda i ile trwa?
Najczęściej rekomendowaną drogą rozwiązania problemu braku bierzmowania jest po prostu jego przyjęcie. Na szczęście, dla dorosłych, którzy z różnych powodów nie przyjęli tego sakramentu w młodości, wiele diecezji w Polsce organizuje przyspieszone kursy przygotowawcze. Takie kursy zazwyczaj trwają od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od diecezji i intensywności spotkań. Obejmują one cykl katechez, które mają na celu pogłębienie wiedzy o wierze, sakramentach, a zwłaszcza o znaczeniu bierzmowania i darach Ducha Świętego. Często są to spotkania w mniejszych grupach, co sprzyja dyskusji i osobistemu rozwojowi duchowemu. Po ukończeniu kursu i odpowiednim przygotowaniu, sakrament bierzmowania jest udzielany przez biskupa podczas specjalnej liturgii, często w katedrze lub innej wyznaczonej parafii.
Czy kurs przedmałżeński można połączyć z przygotowaniem do bierzmowania?
Zdecydowanie tak! To bardzo praktyczne i często stosowane rozwiązanie. Wiele parafii i ośrodków duszpasterskich wychodzi naprzeciw potrzebom narzeczonych i oferuje możliwość połączenia przygotowania do bierzmowania z kursem przedmałżeńskim. Dzięki temu oszczędzacie czas i możecie skupić się na kompleksowym przygotowaniu do życia sakramentalnego. Korzyści są obopólne z jednej strony dopełniacie brakujący sakrament, z drugiej zaś pogłębiacie swoją wiedzę i świadomość dotyczącą małżeństwa jako sakramentu. Zawsze warto zapytać o taką możliwość swojego proboszcza lub w kurii diecezjalnej, ponieważ szczegóły mogą różnić się w zależności od konkretnej diecezji czy parafii.
Ślub kościelny bez bierzmowania: kiedy możliwa jest dyspensa?
Licencja od biskupa czym jest i kiedy można się o nią ubiegać?
W wyjątkowych sytuacjach, gdy przyjęcie bierzmowania przed ślubem jest niemożliwe z "bardzo poważnych przyczyn", istnieje możliwość ubiegania się o tzw. licencję (czyli dyspensę) od biskupa ordynariusza. Jest to swego rodzaju "ostateczne wyjście awaryjne", które pozwala na zawarcie sakramentu małżeństwa pomimo braku bierzmowania. Dyspensa ta jest udzielana przez biskupa diecezjalnego i jest aktem łaski, a nie automatycznym prawem. Oznacza to, że każda prośba jest rozpatrywana indywidualnie i musi być solidnie uzasadniona. Nie jest to droga, którą Kościół preferuje, ale rozumie, że życie bywa nieprzewidywalne i czasami pojawiają się okoliczności, które uniemożliwiają spełnienie standardowych wymogów.
Jakie argumenty przemawiają za udzieleniem dyspensy? Poważne i uzasadnione powody
Jakie konkretnie "bardzo poważne przyczyny" mogą stanowić podstawę do ubiegania się o dyspensę od biskupa? Oto kilka przykładów, które są zazwyczaj brane pod uwagę:
- Nagła i poważna choroba jednego z narzeczonych, która uniemożliwia uczestnictwo w przygotowaniach i przyjęcie sakramentu w wyznaczonym terminie.
- Bliski, nagły i stały wyjazd za granicę, który nie pozwala na odbycie kursu i przyjęcie bierzmowania przed planowaną datą ślubu.
- Zagrożenie życia, np. w przypadku ślubu "in articulo mortis" (w niebezpieczeństwie śmierci), gdzie priorytetem jest zawarcie sakramentu małżeństwa.
- Inne, rzadkie i wyjątkowe okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają przyjęcie bierzmowania, a jednocześnie nie ma możliwości przełożenia ślubu.
Ważne jest, aby pamiętać, że lenistwo, brak chęci czy "zapominalstwo" nie są uznawane za poważne przyczyny. Kościół oczekuje realnych i obiektywnych przeszkód.
Jak wygląda procedura formalna w kancelarii parafialnej i kurii?
Procedura ubiegania się o dyspensę jest kilkuetapowa i wymaga formalności:
- Rozmowa z proboszczem: To zawsze pierwszy krok. Proboszcz oceni Waszą sytuację, pomoże sformułować prośbę i wyjaśni dalsze kroki.
- Sporządzenie prośby: Narzeczeni, wraz z proboszczem, sporządzają pisemną prośbę do biskupa ordynariusza. W prośbie muszą być jasno przedstawione i uzasadnione "bardzo poważne przyczyny", dla których przyjęcie bierzmowania jest niemożliwe.
- Przekazanie do kurii diecezjalnej: Proboszcz przesyła prośbę wraz ze swoją opinią do kurii diecezjalnej. Kuria analizuje dokumenty i przedstawia je biskupowi.
- Decyzja biskupa: Biskup ordynariusz, po zapoznaniu się ze sprawą, podejmuje decyzję o udzieleniu lub odmowie dyspensy. Jak już wspomniałem, zgoda nie jest automatyczna i zależy od uznania biskupa.
- Informacja zwrotna: Kuria informuje proboszcza o decyzji biskupa, a ten z kolei przekazuje ją narzeczonym. Dopiero po uzyskaniu pozytywnej decyzji można kontynuować przygotowania do ślubu bez bierzmowania.
Rozwiewamy wątpliwości: mity o bierzmowaniu przed ślubem
Czy brak bierzmowania wpływa na ważność sakramentu małżeństwa?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. Chcę to jasno i wyraźnie podkreślić: brak bierzmowania sam w sobie nie wpływa na ważność sakramentu małżeństwa, pod warunkiem, że została uzyskana odpowiednia zgoda (licencja) od ordynariusza miejsca. Jeśli biskup udzieli dyspensy, małżeństwo zawarte bez bierzmowania jest ważne i sakramentalne. Natomiast bardzo ważne jest, aby nie zatajać braku bierzmowania przed proboszczem. Samowolne zatajenie tej informacji jest działaniem niegodziwym i może prowadzić do poważnych komplikacji w przyszłości, a przede wszystkim jest brakiem szczerości wobec Kościoła.
Czy te same zasady obowiązują przy ślubie konkordatowym?
Tak, zasady są identyczne. Ślub konkordatowy, czyli małżeństwo zawarte w Kościele katolickim, które wywołuje również skutki cywilne (jest uznawane przez państwo), podlega tym samym prawom kanonicznym co "zwykły" ślub kościelny. Oznacza to, że wymóg posiadania bierzmowania (lub uzyskania dyspensy w uzasadnionych przypadkach) jest dokładnie taki sam. Nie ma tu żadnych odstępstw czy specjalnych ułatwień ze względu na charakter konkordatowy.
Co w sytuacji, gdy jedno z narzeczonych jest innego wyznania lub jest niewierzące?
To jest odrębna kwestia kanoniczna, która wymaga innych procedur. Jeśli jedno z narzeczonych jest katolikiem, a drugie należy do innego wyznania chrześcijańskiego (małżeństwo mieszane) lub jest niewierzące (tzw. małżeństwo z różnicą religii), wymagane są specjalne dyspensy od przeszkody różnicy religii lub mieszanej religii. W takich przypadkach, dla strony katolickiej bierzmowanie jest nadal oczekiwane i zalecane zgodnie z kanonem 1065 § 1. Natomiast strona niekatolicka lub niewierząca nie musi posiadać sakramentu bierzmowania (ani żadnego innego sakramentu katolickiego), ponieważ nie należy do Kościoła katolickiego. Ważne jest, aby w takiej sytuacji również otwarcie rozmawiać z proboszczem, który wyjaśni wszystkie niuanse i pomoże w załatwieniu niezbędnych formalności.
Praktyczny przewodnik: kroki do ślubu bez bierzmowania
Od rozmowy w kancelarii po uzyskanie zgody podsumowanie kluczowych działań
Podsumowując, jeśli stoicie przed wyzwaniem braku bierzmowania, oto kluczowe działania, które należy podjąć:
- Niezwłoczna i szczera rozmowa z proboszczem parafii, w której planujecie ślub. To on jest Waszym pierwszym i najważniejszym doradcą.
- Rozważenie przystąpienia do sakramentu bierzmowania. Jest to preferowana droga, a dla dorosłych dostępne są przyspieszone kursy przygotowawcze, często połączone z kursem przedmałżeńskim.
- Jeśli przyjęcie bierzmowania jest obiektywnie niemożliwe z bardzo poważnych przyczyn, ubieganie się o dyspensę (licencję) od biskupa ordynariusza za pośrednictwem proboszcza i kurii diecezjalnej. Pamiętajcie o solidnym uzasadnieniu prośby.
- Cierpliwe oczekiwanie na decyzję biskupa i ścisłe przestrzeganie wskazówek duszpasterzy.
Przeczytaj również: Ślub cywilny: Jak wybrać strój, by zachwycić? Poradnik Witolda Cieślaka
Jakich dokumentów będziesz potrzebować oprócz świadectwa bierzmowania?
Oprócz ewentualnego świadectwa bierzmowania (lub decyzji o dyspensie), do ślubu kościelnego będziecie potrzebować kilku innych standardowych dokumentów. Przygotowanie ich z wyprzedzeniem znacznie usprawni proces:- Metryka chrztu (z adnotacją o przyjęciu bierzmowania, jeśli było). Metryka powinna być świeża, wystawiona nie wcześniej niż 6 miesięcy przed planowaną datą ślubu.
- Świadectwo ukończenia kursu przedmałżeńskiego (lub zaświadczenie o udziale w spotkaniach w poradni rodzinnej, jeśli są wymagane).
- Dowody osobiste narzeczonych.
- Zaświadczenie z Urzędu Stanu Cywilnego stwierdzające brak okoliczności wyłączających zawarcie małżeństwa (do ślubu konkordatowego). To zaświadczenie jest ważne przez 6 miesięcy.
- Jeśli ślub odbywa się poza parafią zamieszkania jednego z narzeczonych, potrzebna będzie zgoda proboszcza na ślub poza parafią.
- W przypadku wdowców akt zgonu poprzedniego małżonka.
Zawsze warto dopytać w swojej parafii o dokładną listę wymaganych dokumentów, ponieważ mogą wystąpić niewielkie różnice.
